Λίγες μέρες πριν ανακοινώθηκε η ίδρυση του 8ου ΕΠΑΛ που θα λειτουργήσει μέσα στο Κατάστημα Κράτησης και αυτό είναι κάτι το οποίο γίνεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Η ίδρυση του 8ου ΕΠΑΛ Λάρισας αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στην κατεύθυνση της ολιστικής και συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, δίνοντας νέα προοπτική στους κρατούμενους που επιθυμούν να συνεχίσουν τις σπουδές τους και να σχεδιάσουν μια νέα πορεία ζωής.
Για την πρωτοβουλία, τις προκλήσεις και τις προοπτικές μίλησαν στην «ΕτΔ» ο διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λάρισας κ. Νίκος Ζέρβας, και ο Γιώργος Τράντας, διευθυντής του 2ου Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας (ΣΔΕ) και οραματιστής του εγχειρήματος.
Ο διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λάρισας, Νίκος Ζέρβας
Ο διευθυντής του 2ου ΣΔΕ, Γιώργος Τράντας
Ο κ. Ζέρβας περιγράφει την ίδρυση του 8ου ΕΠΑΛ ως μια πολύπλοκη διαδικασία, που απαιτούσε υπερβάσεις και συνεργασίες. «Η δημιουργία ενός ΕΠΑΛ μέσα σε κατάστημα κράτησης δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Υπήρχαν σημαντικά τεχνικά, οργανωτικά και νομικά ζητήματα. Ωστόσο, με οδηγό την αρχή της ισότητας στην εκπαίδευση, καταφέραμε να ξεπεράσουμε όλα τα εμπόδια», δηλώνει.
Το νέο σχολείο θα ξεκινήσει φέτος με ένα τμήμα Α’ Λυκείου, με στόχο σταδιακά να εξελιχθεί και να στελεχωθεί πλήρως. Όπως εξηγεί, οι πρώτοι μαθητές θα είναι απόφοιτοι του 2ου ΣΔΕ, καθώς και όσοι ολοκλήρωσαν πρόσφατα το Γυμνάσιο μέσα στη φυλακή.
Ο κ. Ζέρβας τονίζει πως οι τομείς που θα προσφερθούν πρέπει να επιλεγούν με προσοχή, καθώς ο χώρος του καταστήματος κράτησης δεν επιτρέπει ειδικότητες που προϋποθέτουν χρήση εργαλείων ή μηχανημάτων. Ωστόσο, τομείς όπως η Διοίκηση και Οικονομία θεωρούνται εφικτοί. Παράλληλα, αναμένεται σύντομα η δημιουργία οργανικών θέσεων εκπαιδευτικών για την πλήρη στελέχωση του σχολείου.
«Η ίδρυση δομών εκπαίδευσης θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εκπαιδευτικής κοινότητας. Με αυτή τη λογική ιδρύθηκε τμήμα ένταξης στη Λάρισα, ιδρύονται κάθε χρόνο νέες ειδικότητες στα ΕΠΑΛ, τα Πρότυπα Γυμνάσιο και Λύκειο και το 8ο ΕΠΑΛ Λάρισας μέσα στις φυλακές. Είχαμε ξεκινήσει χρόνια πριν τις συζητήσεις με τον διευθυντή του 2ου ΣΔΕ κ. Τράντα, ο οποίος πολύ σωστά έλεγε ότι οι κρατούμενοι που τελειώνουν το ΣΔΕ δεν έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους εκεί μέσα. Υπήρχε μια τεράστια ανάγκη λοιπόν για τους κρατούμενους που ήθελαν να συνεχίσουν σε ένα μεγαλύτερης βαθμίδας σχολείο, δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Εντείναμε τις προσπάθειές μας τα τελευταία 2-3 χρόνια, υπήρχε κάποιο τεχνικό πρόβλημα που έπρεπε να ξεπεραστεί και ευτυχώς φτάσαμε στο σήμερα. Φέτος θα λειτουργήσει μόνο με ένα τμήμα στην Α Λυκείου και τα επόμενα χρόνια θα εξελιχθεί. Οι μαθητές θα είναι παλιοί απόφοιτοι αλλά και όσοι αποφοίτησαν τώρα. Το επόμενο διάστημα θα πρέπει να αποφασίσουμε τι τομείς και ειδικότητες θα πρέπει να δημιουργήσουμε σε αυτό το σχολείο» αναφέρει χαρακτηριστικά». Ιδιαίτερη μνεία κάνει στη στήριξη της Γενικής Γραμματέως Δια Βίου Μάθησης Όλγας Καφετζοπούλου και της Περιφερειακής Διευθύντριας Εκπαίδευσης Θεσσαλίας Βάσως Ζιάκα, επισημαίνοντας ότι «η ίδρυση αυτού του σχολείου είναι απόδειξη πως η εκπαίδευση πρέπει να φτάνει παντού, ακόμα και εκεί που πολλοί θεωρούν αδιανόητο να υπάρξει. Ο κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στη μόρφωση. Κάθε χρόνο μέσα στο Κατάστημα Κράτησης υπάρχει εξεταστικό κέντρο για πανελλαδικές. Η λειτουργία του 8ου ΕΠΑΛ θα δώσει την ευκαιρία στους ανθρώπους που ονειρεύονται μια διέξοδο μέσα από τη μάθηση και την ομαλή τους επανένταξη στην κοινωνία».
Ο ΕΜΠΝΕΥΣΤΗΣ
Ο άνθρωπος που το οραματίστηκε, ο άνθρωπος που θα είναι ο πρώτος διευθυντής αυτού του σχολείου, ο Γιώργος Τράντας, εξιστορεί με συγκίνηση τη διαδρομή από το όνειρο στην πραγματικότητα. Η αναγκαιότητα αυτής της εκπαιδευτικής δομής προέκυψε από την αδυναμία συνέχειας των σπουδών μετά την αποφοίτηση από το ΣΔΕ. Όπως λέει, η δυνατότητα εγγραφής σε εξωτερικά λύκεια υπήρχε, όμως οι πραγματικές συνθήκες δεν το επέτρεπαν. Μελέτη χωρίς δασκάλους, χωρίς βιβλία, χωρίς καμία υποστήριξη έκαναν τη φοίτηση στο Λύκειο άπιαστο όνειρο.
«Όταν, πριν από δέκα χρόνια, το 2015, ξεκινούσα τις προσπάθειες για τη δημιουργία μιας μεταγυμνασιακής δομής εντός της Φυλακής Λάρισας, πολλοί μπορεί να θεωρούσαν το εγχείρημα ως ένα απλό όνειρο. Σήμερα, όμως, με την ίδρυση του 8ου ΕΠΑΛ Λάρισας, αυτό το όνειρο γίνεται απτή πραγματικότητα, όχι μόνο για εμένα, αλλά κυρίως για τους κρατούμενους που αναζητούν μια πραγματική δεύτερη, ή και τρίτη, ευκαιρία στη ζωή τους. Ως ο πρώτος διευθυντής αυτού του σχολείου, νιώθω βαθιά συγκίνηση και περηφάνια.
Η ανάγκη για τη δημιουργία αυτού του ΕΠΑΛ ήταν εμφανής και επιτακτική. Από το 2004, στο 2ο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας (ΣΔΕ) Λάρισας, βλέπαμε τους μαθητές μας να ολοκληρώνουν το Γυμνάσιο με δίψα για μάθηση, αλλά να βρίσκονται μπροστά σε ένα αδιέξοδο. Η «δεύτερη ευκαιρία» που τους προσφέραμε μέσω του ΣΔΕ, έμοιαζε να είναι και η τελευταία τους ευκαιρία. Μπορούσαν να εγγραφούν σε γενικά Λύκεια, αλλά η πραγματικότητα ήταν σκληρή. Έπρεπε να διαβάζουν μόνοι τους στα κελιά, χωρίς εκπαιδευτικούς, χωρίς πρόσβαση σε υλικοτεχνική υποδομή. Φανταστείτε την απογοήτευση και την αδυναμία να συνεχίσουν ουσιαστικά τις σπουδές τους υπό αυτές τις συνθήκες.
Αυτό το κενό, αυτή η ανεκπλήρωτη ανάγκη, ήταν η κινητήριος δύναμη πίσω από την επίμονη προσπάθειά μου. Ξεκίνησα το 2015, με τη δημιουργία πιλοτικού λυκείου στελεχωμένου εξ’ ολοκλήρου από εθελοντές και εθελόντριες εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων. Στη συνέχεια, πρότεινα αρχικά τη μορφή παραρτήματος ενός άλλου ΕΠΑΛ της Λάρισας ή ακόμα και τη συνεργασία με τις τότε σχολές μαθητείας του ΟΑΕΔ. Οι πρώτες προσπάθειες μπορεί να ήταν άγονες, όμως η ιδέα είχε ήδη ριζώσει και βρήκε υποστηρικτές σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Το πιο σημαντικό, όμως, ήταν η πίστη των ίδιων των κρατουμένων στην αξία της εκπαίδευσης.
Η στιγμή που τα αιτήματά μας απέκτησαν θεσμικό χαρακτήρα, μετά το 2020, ήταν καθοριστική. Ο νόμος 4763/20 μάς έδωσε το δικαίωμα να αιτηθούμε την ίδρυση νέων δομών, και έτσι, ο αγώνας πήρε μια πιο επίσημη μορφή. Δεν ήταν ένας εύκολος δρόμος. Χρειάστηκε επιμονή, υπομονή και συνεχείς διεκδικήσεις. Το γεγονός ότι μέχρι σήμερα, σε καμία φυλακή ενηλίκων της χώρας δεν λειτουργεί καμία μεταγυμνασιακή δομή, πόσο μάλλον ένα επαγγελματικό λύκειο, καθιστά την ίδρυση του 8ου ΕΠΑΛ Λάρισας ακόμα πιο σημαντική και ιστορική. Με την απόφαση του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αυτό το κεφάλαιο κλείνει με τον καλύτερο τρόπο. Πλέον, καλύπτονται οι εκπαιδευτικές ανάγκες των κρατουμένων σε όλες τις βαθμίδες: από τα Δημοτικά Σχολεία και τα ΣΔΕ, μέχρι και το Λύκειο, μέσω του ΕΠΑΛ. Αναγνωρίζουμε έμπρακτα τη σημασία της εκπαίδευσης ως αναφαίρετο δικαίωμα για όλους, ακόμα και εντός των δομών εγκλεισμού».
Στο σημείο αυτό τονίζει, ότι η λειτουργία του 8ου ΕΠΑΛ θα προσφέρει στους κρατούμενους μια πραγματική ευκαιρία για απόκτηση γνώσεων, δεξιοτήτων και επαγγελματικής κατάρτισης. Θα τους δώσει τα εφόδια για να επανενταχθούν ομαλότερα στην κοινωνία μετά την αποφυλάκισή τους, να βρουν δουλειά και να οικοδομήσουν ένα καλύτερο μέλλον. «Είναι μια επένδυση όχι μόνο στους ανθρώπους αυτούς, αλλά και στην ίδια την κοινωνία. Είμαι βέβαιος ότι αυτό το σχολείο θα αποτελέσει φάρο γνώσης και ελπίδας, ανοίγοντας νέους δρόμους για όλους όσοι επιλέξουν να τον ακολουθήσουν. Η σημερινή ημέρα αποτελεί την εκπλήρωση ενός μεγάλου στόχου και την αρχή μιας νέας, ελπιδοφόρας εποχής για την εκπαίδευση στις φυλακές» καταλήγει ο κ. Τράντας.
Της Νατάσας Πολυγένη
